Bir satranç tahtasıyla basketbol sahası birbirinden farklıdır. Birinde 64 kare, diğerinde ise 15x28 metrelik bir saha vardır. Birinde taşlar hareket eder, diğerindeyse oyuncular. Birinde fiziksel temas yokken diğerinin önemli bir parçasıdır.
Her ikisinin de ortak bir noktası vardır: Karar verme.
Satranç oyuncusu konumu okur, olasılıkları değerlendirir ve karar verir. Basketbol oyuncusu pozisyonu okur, savunmayı değerlendirip karar verir.
Bu ilişkiye baktığımızda Judit Polgar'ın hikayesi satranç tarihinin önemli bir başarının ötesine taşır. Aynı zamanda kadın sporcuların nasıl yetiştirilebileceği konusunda güçlü bir örnek olarak önümüze gelir.
Judit Polgar; 1991 yılında 15 yaş 4 aylıkken büyükusta unvanı kazandı. Bu ünvan, dünyada en genç yaşta kazanılması açısından önemli bir mesajı içerir.
Judit Polgar Kimdir?
Satranç tarihinin en önemli kadın oyuncularından biridir. Babası tarafından sıra dışı bir eğitimin içerisinden yetişti.
Bu eğitimin temel düşüncesi, üstün yeteneğin yalnızca doğuştan gelmediği; yoğun, sistematik ve erken yaşta yapılan eğitimin çok başarılı bir performans gösterebileceğiydi.
Polgar, kariyerinin büyük bölümünde erkek ve kadın ayırımının ötesinde, bir satranç oyuncusu olarak değerlendirilmek istedi. Kadın kategorisinde başarılı olmak yerine dünyanın en güçlü oyuncularıyla mücadele etti.
2004 yılında dünya sıralamasında 2735 ELO ve dünya 8.liğine kadar yükseldi.
Judit Polgar'ın hikayesinde çıkarılan sonuç; "bir insanın yeteneği değerlendirilirken neden cinsiyeti başlangıç varsayımı olarak kabul ediyoruz" sorusu olmuştur.
Bu bakış açısı kadın basketbolu için de son derece değerlidir. Çünkü antrenman ortamı sporcu yetiştirir.
Kadın Basketbolundaki Beklenti
Bir koçun oyuncusundan beklentisi, oyunun gelişimini doğrudan etkiler. Bu nedenle kadın basketboluna bakış açısından bir soru öne çıkmaktadır.
Kız oyunculara gerçekten daha az mı yetenek atfediyoruz, yoksa onların gelişimine daha düşük bir beklentiyle mi bakıyoruz?
Elbette kadın ve erkek basketbolu arasında fiziksel ve biyolojik farklılıklar vardır. Ancak biyolojik farklılıkların varlığı; basketbol zekası, teknik beceri, karar verme, liderlik, oyun okuma ve öğrenme kapasitesi adına düşük beklentileri oluşturmayı gerektirmez.
Oyunu okuma, pick and roll'e yöne verme, savunmayı organize etme, liderlik, el yakan şutu atma, oyun temposunu kontrol etme gibi beceriler erkeklere özel değildir. Bunları kız çocukları da çok iyi yapabilir. Bu özellikler basketbolun özelliğidir.
Kadın Basketbolunda Yaklaşım
Judit Polgar'ın hikayesinde öne çıkan en önemli kavram:
"Önce basketbolcu, sonra kadın basketbolcu."
Bu ifade kadın basketbolunun kendine özgü ihtiyaçlarını görmezden getirmez. Tam tersine, oyuncunun temel basketbol kapasitesini mümkün olduğunca genişlemeyi amaçlar.
Kız basketbolcuların teknik ve bilişsel becerileri bir bütün olarak ele alınmalıdır. Oyuncunun cinsiyeti bu öğrenme hedeflerinin kapsamını daraltmamalıdır.
Kız Oyuncuya Cevap Vermek Yerine Soru Sormak
Koç olarak oyuncuya sürekli doğru yanıtı verirsek, oyuncu zamanla doğru cevabı beklemeyi öğrenir. Bunun yerine ona soru sorarak oyuncunun yalnızca teknik becerisini değil, oyun zekasını geliştirmeyi hedeflemek lazımdır.
Kadın basketbolunda özellikle üzerinde durulması gereken konulardan biri hata algısıdır. Denemeden hata olmaz, hata yapıldığında gelişim de birlikte olur. Bu nedenle koçun görevi oyuncuyu hatadan korumak değil, hatanın öğrenme değerini arttırmak olmalıdır.
Amaç; hatasız oyuncu değil, hatasından öğrenebilen oyuncu yetiştirmektir.
"Kız Gibi Oynama" Kalıbını Kırmak
Kadın basketbolunun gelişimi açısından gereken sorgulanması gereken bir konu kadınların fiziksel yapısıdır.
Kadın oyuncular fiziksel değildir, agresif savunma yapamaz, baskı altında karar veremez, kritik anlarda karar vermekte zorlanır gibi bazı ifadelerin kadınlarda genellemesi ciddi bir pedagojik sorundur.
Çünkü bir davranışın kadınlarda görülmesi, o davranışın kadınlara ait olduğu anlamına gelmez.
Dolayısıyla oyuncunun özelliklerini cinsiyetinden önce performans profili üzerinden değerlendirmek gereklidir.
Kadın basketbolcu yalnızca performans üreten bir sporcu mudur, yoksa kendi gelişiminin öznesi midir?
Bu ayırım önemlidir. Özne merkezli yaklaşımda bulunulmalıdır.
Oyuncu düşünür, soru sorar, karar verir, değerlendirir ve rehberlik eder modeli ortaya çıkmalıdır. Bu yaklaşım kadın sporcuların yalnızca basketbol becerilerini değil, özgüven, liderlik, iletişim ve karar verme kapasitelerini geliştirebilir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
"Fikirleriniz benim için çok değerli. Lütfen soru sormaktan veya görüşlerinizi paylaşmaktan çekinmeyin!"
Yorumlarınız ve katkılarınız için teşekkürler.